Hester Schaart   liefdesverdriet psycholoog

Liefdesverdriet in de wetenschap

Er zijn een paar dingen die iedereen moet weten over liefdesverdriet:
Liefdesverdriet is geen kattenpis. Het is een serieuze aandoening.
Dus zeggen ‘kop op, je komt er wel overheen’ is een onderschatting van het probleem.  Prof. dr. Gert ter Horst

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek hebben mensen steeds vaker meerdere grote liefdes. Logischerwijs horen daar evenzoveel relatiebreuken bij.
Onder jongeren tot dertig jaar, zo voorspelt het CBS, gaat een derde binnen acht jaar weer uit elkaar.

Liefdesverdriet krijgt de laatste jaren steeds vaker aandacht vanuit wetenschappelijke hoek. Vanuit de psychologie en de filosofie uiteraard, maar ook vanuit andere, minder voor de hand liggende domeinen zoals de geneeskunde, de biologie en de economie. Wetenschappers kijken met groeiende belangstelling naar de ontwrichtende kracht van liefdesverdriet en naar de invloed ervan op mens en samenleving. 

Zo ook neurowetenschapper Gert Ter Horst, directeur van het Neuro imaging Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen, die de invloed van liefdesverdriet op het brein onderzoekt en jaren geleden al pleitte voor de invoering van het relatiebreuk-verlof: “Je kan proefpersonen onder de scanner een chemische stof toedienen die de hartvaten doet samentrekken, waardoor ze een pijn ervaren als bij een hartinfarct. Op de scans zie je dan welke hersengebieden met dat soort pijn aan het hart worden geassocieerd. Wat bleek? Dat net dezelfde hersengebieden worden geactiveerd bij liefdesverdriet. Je mag het woord ‘hartzeer’ dus letterlijk nemen.”

Het gebroken hart syndroom
De aandoening die lijkt op een hartinfarct, maar door liefdesverdriet veroorzaakt wordt, noemt men het gebroken hart syndroom. Het is een zeldzame, meestal weer vanzelf voorbijgaande vorm van hartspierziekte (cardiomyopathie) waarbij de hartspier acuut verzwakt is. De aandoening bestaat al heel lang, maar werd pas in de jaren negentig voor het eerst beschreven door Japanse cardiologen.

In Nederland raakte cardioloog Ivo van der Bilt van het HagaZiekenhuis in Den Haag gefascineerd door dit fenomeen en deed er onderzoek naar: “Wij denken nu dat het hart bij het gebroken hart syndroom in korte tijd een overdosis aan het stresshormoon adrenaline krijgt vanuit de hersenen. Daarop reageert het hart met een acute steriele ontstekingsreactie. De patiënt heeft dezelfde symptomen als bij een normale hartaanval. Het herkennen van een gebroken hart is niet altijd makkelijk. Je haalt het uit het verhaal van de patiënt. De symptomen verdwijnen binnen twee weken. Er is geen behandeling of ingreep voor nodig en je houdt er niets aan over."

Dat liefdesverdriet je gezondheid tijdelijk sterk kan ondermijnen, bleek ook uit onderzoek van de Faculteit Psychologie van de UVA. Onderzoekster Erica Kinkel was verrast te zien hoe groot de impact van liefdesverdriet is: ”Je kunt fysieke klachten krijgen als buikpijn, hoofdpijn en misselijkheid. Daarnaast heeft een kwart van de mensen die we hebben ondervraagd, dezelfde klachten als mensen die lijden aan een posttraumatische stressstoornis. Zoals woedeuitbarstingen, slaapproblemen en prikkelbaarheid.”

Uit dit onderzoek aan de UVA (en elders) bleek overigens ook dat liefdesverdriet individueel is, en niet afhangt van de duur of kwaliteit van je relatie. Wel zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen te zien. Vrouwen zoeken emotionele steun en praten gemakkelijk met vriendinnen. Mannen praten sowieso minder over emotionele onderwerpen en zoeken hun heil eerder in fysieke ontlading en afleiding. 

Een ander verschil tussen mannen en vrouwen is dat vrouwen in eerste instantie meer pijn lijken te ervaren, zowel mentaal als fysiek, maar dat ze ook sneller over hun verdriet heen zijn. Mannen daarentegen koesteren langer valse hoop en hebben de neiging hun verdriet blijvend voor zich uit te schuiven. 

Volgens bioloog John Huizinga hebben mensen zowel een hoogontwikkeld brein dat in staat is om overleg plegen, en een primitief brein dat voornamelijk om voortplanting draait. Het primitieve brein wil je geliefde terug, omdat het de kans op voortplanting niet zomaar wil opgeven. Tot je ervan doordrongen bent dat het een verloren zaak is. Daarna komt de depressie en neemt de verslagenheid de overhand. "De oude, onbruikbare en ongeschikte liefde moet uit je leven worden gebannen en dat kan alleen als je die persoon gaat associeren met pijn en depressieve gevoelens. Anders, zegt Huizinga, neem je namelijk geen afscheid. Doe je dat wel, dan komt er weer ruimte voor een nieuwe partner.

Thans wordt er meer wetenschappelijk onderzoek gedaan naar waarom de één meer liefdesverdriet voelt dan de ander. 'Het vrouwenhart is stressgevoeliger'. Een groot onderzoek naar liefdesverdriet moet duidelijk maken waarom sommige vrouwen veel meer last hebben van hartenpijn dan andere vrouwen. "Het 'gebroken-hart-syndroom' voel je echt fysiek.".

Lees hieronder het artikel over Hartenpijn en bekijk de video.

Praktijk voor psychologie Schaart

Hester Schaart
Liefdesverdriet psycholoog

Mozartlaan 161
2555 JJ Den Haag

T: 06-493 051 28
info@praktijkvoorpsychologieschaart.nl